Het Grote Gebeuren: problemen weglachen en spraakverwarring

Ik bezoek liever literatuuravonden die samengesteld zijn rondom een thema of (het werk van) een dichter of kunstenaar dan literatuurfestivals. Sinds jaar en dag vormt Het Grote Gebeuren een uitzondering. Altijd vaste prik begin november. De programmaonderdelen zijn net groot genoeg om de diepte te gaan, althans dat is dan mijn verwachting. Vorig jaar werd die ingelost met de prachtige en slimme interviewer Neske Beks, dit jaar maakten de interviewers zich er gemakkelijk vanaf.

Tonnus Oosterhoff mocht een week eerder de prijs voor het Beste Groninger Boek mee naar huis nemen en ging voorlezen uit Op de rok van het universum. De winnaar in de categorie non-fictie, Siemon Reker met Biografie van het Gronings. De taal van Groningen in 1001 stukken, kon niet aanwezig zijn en Oosterhoff nam die lezing eveneens voor zijn rekening. Dat doe je, als je oud-klasgenoten bent. Ik had Oosterhoff nog niet eerder Gronings horen voorlezen en die ervaring doet denken aan het zo-nu-en-dan-stotteren dat in zijn poëzie veelvuldig terugkomt. Over zijn eigen werk, enigszins bescheiden, een roman opgebouwd uit kleine verhaaltjes: ‘Het gaat maar door.’ Een exoskelet houdt alles bijeen, zo licht hij zijn gelauwerde roman toe, terwijl een conventionele(re) roman een skelet kent waaraan elementen als vlees opgehangen worden. Oosterhoff leest prettig voor. De voordracht biedt de mogelijkheid om de stroom anekdotes, microverhalen die op macroniveau geïntegreerd worden in een overkoepelend verhaal, aan je voorbij horen te gaan.

Rodaan Al Galidi doet het altijd goed. Hij weet prachtig te vertellen over de verschrikkelijkste ervaringen die hij meegemaakt heeft. De grappige twisten die hij altijd toevoegt, laat ook dit keer het behoorlijk witte publiek lachen. Dat betekent: hoe ingrijpend bepaalde gebeurtenissen zijn geweest en hoe inhumaan het Nederlandse systeem ook is voor (ex-)asielzoekers, als Al Galidi een humoristisch element toevoegt, dan lijken die problemen in een keer een stuk kleiner en kunnen ze weggelachen worden. In elk cultureel verschil dat Al Galidi uitlicht, zie je het starre systeem dat dit land draaiende houdt. Daar is niets humoristisch aan. En toch lachen we. Al Galidi merkt puntig op: ‘De planeet is onmogelijk zonder paspoort. Zonder ben je helemaal geen mens.’ En wij, keurig in bezit van een paspoort, zitten als publiek tegenover degene die lang zonder paspoort moest leven. Interviewer Rense Sinkgraven kent Al Galidi al jaren. De vriendschappelijke omgang zorgt voor een toegankelijk interview, maar hij had zo nu en dan wel een dieptevraag mogen stellen. Het kreeg nu een hoog DWDD-gehalte. Matthijs van Nieuwkerk gaat ook nooit in op wat zijn gasten vertellen. Gelukkig weet Al Galidi van praten en sluit hij het soms pijnlijke maar in het algemeen geestige gesprek af met een aantal van zijn gedichten.

Licht Al Galidi behoorlijk wat cultuurverschillen uit, de Zuid-Koreaanse Vinnie Ko weigert een-op-eenvergelijkingen te maken tussen Zuid-Korea en Nederland. Sinds hij hier is komen wonen om psychologie te studeren heeft hij een logboek bijgehouden van spraakverwarringen. Deze verwarringen verschenen in columns voor De Groene Amsterdammer en worden eind deze maand in een bundeling gepresenteerd. Verwacht ludieke columns over je amandelen laten knippen, de zuster in het ziekenhuis, hamsteren bij Albert Heijn of iedereen in de ruimte feliciteren bij een verjaardagsfeest. Ronald Ohlsen, in het verleden taalcoach van Ko, gaat met hem in gesprek, althans dat is de bedoeling. In werkelijkheid komt het erop neer dat Ohlsen het boek plugt bij het publiek, terwijl hij ook zijn eigen leeservaring opdringt. Ik had Ko liever langer aan het woord gehoord, in plaats van Ohlsen die voor de vijfde keer zegt wat voor een ontzettend grappig en goed boek Ko geschreven heeft. Gelukkig is er genoeg ruimte voor Ko om voor te lezen uit zijn columnbundel Met hartelijke groente die verschijnen zal bij uitgeverij Podium.

Het Grote Gebeuren richt zich voornamelijk op proza-auteurs, maar neemt altijd een handvol poëzie mee in de programmering. Ilja Leonard Pfeijffer en Erik Jan Harmens sluiten de avond af met de performance van hun Duetten. Hoewel ik Pfeijffer op papier niet overtuigend vind, raak ik elke keer weer bij zijn voordracht in de ban van zijn theatrale gedragenheid en het stuwende ritme. Zo ook vanavond. In vergelijking met hem presteert Harmens ondermaats: met een vervelend stemmetje brengt hij zijn gemakkelijke rijmelarij ten tonele: ‘in het park lag een gebruiker met zijn kwark’.

Daarna zit het er alweer op. Laatblijvers kunnen nog luisteren naar André Manuel die geroemd wordt vanwege zijn jarenlange staat van dienst als politiek betrokken muzikant, maar die in zijn set vanavond zich politiek incorrect uitlaat (het n-woord valt). Nee, haal dan je poëtische hart op bij de virtuele poëzie van Micha Hamel of de app Puzzling Poetry, ontwikkeld door Studio Louter en Lucas Hirsch. Ervaar poëzie op een nieuwe manier bij deze twee indrukwekkende projecten. En anders kun je nog altijd bij de bar een wijntje aanschaffen, ter afsluiting.

Een tip voor de redactie: als je een open, interessant en wat diepgaander gesprek wilt, spendeer dan wat meer geld aan interviewers. De auteurs hebben het in zich en hun werk verdient het.

Obe Alkema
Foto’s: Henk Veenstra

Reageren is niet mogelijk